1. Pobyt beneficjenta ochrony czasowej, który przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie wskazanym w decyzji Rady Unii Europejskiej stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców, i w celu korzystania z ochrony czasowej, uznaje się za legalny od dnia wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia, w którym ta decyzja zachowuje moc obowiązującą, chyba że ustawa stanowi inaczej.
2. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego rodzicem jest beneficjent ochrony czasowej, o ile dziecko nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
1. Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, udzielić ochrony czasowej cudzoziemcom nieobjętym decyzją Rady Unii Europejskiej stwierdzającą istnienie masowego napływu wysiedleńców zmuszonych do opuszczenia kraju lub obszaru geograficznego, którego ta decyzja dotyczy, z powodu obcej inwazji, wojny, wojny domowej, konfliktów etnicznych lub rażących naruszeń praw człowieka, mając na celu potrzebę zapewnienia ich praw podstawowych.
2. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, określa się grupy osób objętych ochroną czasową oraz okres obowiązywania ochrony czasowej.
1. (utracił moc)
2. (utracił moc)
3. (utracił moc)
4. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może powierzyć realizację zadań podejmowanych w ramach ochrony czasowej organizacjom pozarządowym, określić zakres powierzanych zadań i okres ich wykonywania, sposób kontroli ich wykonywania oraz sposób finansowania tych zadań, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia cudzoziemcom należytej ochrony.
1. Szef Urzędu może odmówić w drodze decyzji dopuszczenia cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu korzystania z ochrony czasowej albo stwierdzić wyłączenie z ochrony czasowej cudzoziemca, który już z niej korzysta, jeżeli istnieją podstawy, aby uznać, że:
1) zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 19 przesłanki odmowy nadania statusu uchodźcy ust. 1 pkt 3 lit. a lub b;
2) popełnił, poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a przed przybyciem na to terytorium w celu korzystania z ochrony czasowej, szczególnie poważne przestępstwo o charakterze innym niż polityczny, inne niż przestępstwo, o którym mowa w art. 19 przesłanki odmowy nadania statusu uchodźcy ust. 1 pkt 3 lit. a;
3) został skazany prawomocnym wyrokiem za szczególnie poważne przestępstwo, inne niż przestępstwo, o którym mowa w art. 19 przesłanki odmowy nadania statusu uchodźcy ust. 1 pkt 3 lit. a, i stanowi zagrożenie dla społeczeństwa państwa, w którym przebywa;
4) jego wjazd lub pobyt mogą zagrozić bezpieczeństwu państwa.
2. Odmowie albo wyłączeniu, o których mowa w ust. 1, podlega także cudzoziemiec, wobec którego istnieją poważne podstawy, aby uznać, że podżegał albo w inny sposób brał udział w popełnieniu szczególnie poważnych przestępstw lub czynów, o których mowa w ust. 1 pkt 1–3.
3. Oceniając czy cudzoziemiec popełnił szczególnie poważne przestępstwo, podżegał do jego popełnienia albo w inny sposób brał udział w jego popełnieniu, Szef Urzędu bierze pod uwagę dotkliwość zagrożenia, na które narażony jest cudzoziemiec po powrocie do kraju lub obszaru geograficznego, z którego stwierdzony został masowy napływ wysiedleńców. Przestępstwa charakteryzujące się szczególnym okrucieństwem, nawet, jeżeli można założyć, że zostały popełnione z pobudek politycznych, mogą zostać zakwalifikowane jako szczególnie poważne przestępstwa niemające charakteru politycznego.
4. Postępowanie w sprawie, o której mowa w ust. 1, Szef Urzędu wszczyna z urzędu albo na wniosek Komendanta Głównego Policji, organów Straży Granicznej, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego albo Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego.
5. Szef Urzędu wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1, w terminie 2 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 4.
6. Decyzja, o której mowa w ust. 1, jest ostateczna.
7. O decyzji, o której mowa w ust. 1, Szef Urzędu niezwłocznie informuje Komendanta Głównego Straży Granicznej.
1. Cudzoziemcowi korzystającemu z ochrony czasowej wydaje się wizę, jeżeli jest to niezbędne do jego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
2. (uchylony)
3. (uchylony)
4. Za wydanie wizy, o której mowa w ust. 1, nie pobiera się opłat.
5. Osobie korzystającej z ochrony czasowej Szef Urzędu wydaje, na jej żądanie, zaświadczenie potwierdzające korzystanie z ochrony czasowej.
6. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 5, jest ważne do dnia, w którym upływa okres, na jaki udziela się ochrony czasowej zgodnie z decyzją Rady Unii Europejskiej, o której mowa w art. 107 rozporządzenie w sprawie udzielenia cudzoziemcom ochrony czasowej ust. 1. W przypadku przedłużenia tego okresu na podstawie przepisów prawa Unii Europejskiej, okres ważności zaświadczenia ulega stosownemu przedłużeniu z mocy prawa.
7. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 5, jest wyłącznym dowodem korzystania z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 106 uznanie pobytu w RP beneficjenta ochrony czasowej za legalny ust. 4, i w okresie swojej ważności poświadcza prawo jego posiadacza do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uprawnia go, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy.
7a. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 5, Szef Urzędu wydaje również dziecku osoby korzystającej z ochrony czasowej, urodzonemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie, na jaki udziela się ochrony czasowej zgodnie z decyzją Rady Unii Europejskiej, o której mowa w art. 107 rozporządzenie w sprawie udzielenia cudzoziemcom ochrony czasowej ust. 1, pod warunkiem, że takie zaświadczenie zostało wydane tej osobie, i z zastrzeżeniem art. 106 uznanie pobytu w RP beneficjenta ochrony czasowej za legalny ust. 4. Z żądaniem wydania takiego zaświadczenia występuje przedstawiciel ustawowy dziecka.
8. Za wydanie zaświadczenia, o którym mowa w ust. 5, nie pobiera się opłaty skarbowej.
8a. Po wydaniu zaświadczenia, o którym mowa w ust. 5, Szef Urzędu w terminie 5 dni roboczych od dnia wydania zaświadczenia usuwa dane cudzoziemca zarejestrowane w EES, zgodnie z art. 35 ust. 6 rozporządzenia nr 2017/2226.
(Art. 110 uchylony w zakresie ust. 8a wchodzi w życie z dniem określonym w decyzji Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 66 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2226 z 3011.2017 r. ustanawiającego system wjazdu/wyjazdu (EES) w celu rejestrowania danych dotyczących wjazdu i wyjazdu obywateli państw trzecich przekraczających granice zewnętrzne państw członkowskich i danych dotyczących odmowy wjazdu w odniesieniu do takich obywateli oraz określającego warunki dostępu do EES na potrzeby ochrony porządku publicznego i zmieniającego konwencję wykonawczą do układu z Schengen i rozporządzenia (WE) nr 767/2008 i (UE) nr 1077/2011.)
9. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 5, traci ważność z dniem:
1) upływu okresu, o którym mowa w ust. 6;
2) doręczenia decyzji, o której mowa w art. 109 odmowa dopuszczenia cudzoziemca na terytorium RP w celu skorzystania z ochrony czasowej lub stwierdzenie wyłączenia z tej ochrony;
3) opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z przeniesieniem do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na podstawie art. 117b zgoda na przeniesienie cudzoziemca do innego państwa ust. 1;
4) unieważnienia w przypadku, o którym mowa w ust. 10.
10. Szef Urzędu unieważnia zaświadczenie, o którym mowa w ust. 5, w przypadku:
1) ujawnienia, że cudzoziemiec:
a) po wydaniu tego zaświadczenia uzyskał dokument pobytowy, o którym mowa w art. 8 zakres przetwarzanych danych i informacji dotyczących cudzoziemca ust. 1 dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między Państwami Członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz. Urz. UE L 212 z 07.08.2001, str. 12 – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 4, str. 162), wydany przez organ innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej, lub
b) nie był uprawniony do jego uzyskania, lub
2) pisemnego zawiadomienia przez cudzoziemca Szefa Urzędu o zrzeczeniu się prawa do korzystania z ochrony czasowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
10a. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 5, unieważnia się przez wprowadzenie do rejestru, o którym mowa w art. 119 rejestry cudzoziemców ust. 1 pkt 5, informacji o unieważnieniu. Dniem unieważnienia zaświadczenia jest dzień wprowadzenia informacji do rejestru.
11. W przypadku, o którym mowa w ust. 10, Szef Urzędu zawiadamia cudzoziemca, o którym mowa w ust. 10, o unieważnieniu zaświadczenia i obowiązku jego zwrotu. Jeżeli Szef Urzędu unieważnił zaświadczenie, o którym mowa w ust. 5, na podstawie ust. 10 pkt 1 lit. a, i cudzoziemiec nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Szef Urzędu zawiadamia go o tym unieważnieniu i obowiązku zwrotu tego zaświadczenia, o ile znany jest adres pobytu tego cudzoziemca w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej. Cudzoziemiec zwraca zaświadczenie w terminie 15 dni od dnia doręczenia zawiadomienia.
12. W przypadku gdy Szef Urzędu zawiadomił cudzoziemca o unieważnieniu zaświadczenia i obowiązku jego zwrotu, i cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosuje się przepisy art. 299 obowiązek opuszczenia terytorium RP ust. 6 pkt 1, ust. 7, 8 i 10 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, przy czym termin opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej biegnie od dnia następującego po dniu doręczenia zawiadomienia.
Cudzoziemca korzystającego z ochrony czasowej po przyjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poucza się w języku dla niego zrozumiałym o trybie i zasadach postępowania związanego z ochroną czasową oraz o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach. Pouczenie może być umieszczone na stronie internetowej urzędu obsługującego Szefa Urzędu w postaci elektronicznej.
1. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w ramach uruchomionych na ten cel środków może zapewnić pomoc beneficjentowi ochrony czasowej polegającą na:
1) zapewnieniu pobytu i wyżywienia, jednak nie dłużej niż przez 60 dni od pierwszego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie dłużej niż przez 12 miesięcy od pierwszego dnia zdarzenia, które było podstawą wydania decyzji Rady Unii Europejskiej stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców, poprzez:
a) umieszczenie w obiekcie zbiorowego zakwaterowania lub
b) wypłatę świadczenia pieniężnego na pokrycie we własnym zakresie kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) prowadzeniu punktów recepcyjnych;
3) zapewnieniu transportu związanego z zakwaterowaniem lub opieką medyczną;
4) podjęciu innych działań niezbędnych do realizacji pomocy.
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych może określić, w drodze rozporządzenia, wysokość i sposób wypłaty świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, biorąc pod uwagę konieczność zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb beneficjenta ochrony czasowej.
3. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w ramach uruchomionych na ten cel środków, może zapewnić beneficjentowi ochrony czasowej pomoc polegającą za zakwaterowaniu zbiorowym wraz z całodziennym wyżywieniem, jeżeli posiada on status UKR, o którym mowa w art. 110a wniosek beneficjenta ochrony czasowej o nadanie numeru PESEL ust. 1, należy do grupy wrażliwej oraz nie jest w stanie samodzielnie zapewnić sobie zakwaterowania.
4. Pomoc, o której mowa w ust. 3, może być udzielana także przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich lub innych źródeł, bezpośrednio właściwej gminie, powiatowi lub organizacji pozarządowej.
5. Za osobę należącą do grupy wrażliwej, o której mowa w ust. 3, uznaje się osobę, która spełnia co najmniej jeden z poniższych warunków:
1) posiada orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności umiarkowanym lub znacznym, lub orzeczenie równoważne, o którym mowa w art. 5 orzeczenie o niezdolności do pracy jako orzeczenie o stopniu niepełnosprawności pkt 1–2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, 1301, 1665 i 1746 oraz z 2026 r. poz. 26), lub jest opiekunem takiej osoby i nie pobiera świadczenia pielęgnacyjnego;
2) ukończyła:
a) w przypadku kobiet – 60. rok życia,
b) w przypadku mężczyzn – 65. rok życia
– o ile nie pobiera polskiego świadczenia emerytalnego, nie pracuje i nie posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pełnoletnich zstępnych, którzy podlegają obowiązkowi alimentacyjnemu;
3) jest kobietą w ciąży lub osobą wychowującą dziecko do 12. miesiąca życia wraz z tym dzieckiem, na podstawie przedstawionych dokumentów;
4) jest osobą z zagranicznej instytucjonalnej pieczy zastępczej;
5) jest osobą bezpośrednio po hospitalizacji finansowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia, trwającej przynajmniej 7 dni, nie dłużej niż do ustania przyczyny będącej powodem hospitalizacji.
6. Pomoc, o której mowa w ust. 1 i 3, może być udzielana również cudzoziemcowi, który odniósł obrażenia w wyniku działań wojennych prowadzonych na terytorium państwa lub obszaru geograficznego, którego dotyczy decyzja Rady Unii Europejskiej stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców, niespełniającego warunków, o których mowa w art. 106 uznanie pobytu w RP beneficjenta ochrony czasowej za legalny, który został przetransportowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej.
7. Minister właściwy do spraw wewnętrznych koordynuje działania organów władzy publicznej oraz organizacji pozarządowych i przedsiębiorców, w zakresie udzielania pomocy, o której mowa w ust. 1, a minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego koordynuje działania organów władzy publicznej oraz organizacji pozarządowych i przedsiębiorców, w zakresie udzielania pomocy, o której mowa w ust. 3.
8. Jednostka samorządu terytorialnego, związek jednostek samorządu terytorialnego lub związek metropolitalny, z własnej inicjatywy i w zakresie posiadanych środków, mogą zapewnić pomoc beneficjentom ochrony czasowej.
9. Zakres pomocy określa w uchwale organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, związku jednostek samorządu terytorialnego lub związku metropolitalnego. Formy i tryb udzielania pomocy określa właściwy organ wykonawczy danej jednostki lub związku.
10. Do zamówień publicznych niezbędnych do zapewnienia pomocy, o której mowa w ust. 1 pkt 1–3 i ust. 3, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych.
11. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego lub podmioty, o których mowa w ust. 8, w terminie 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym udzielono zamówienia, zamieszczają w Biuletynie Zamówień Publicznych informację o udzieleniu zamówienia, o którym mowa w ust. 10, podając:
1) nazwę i adres siedziby zamawiającego;
2) datę i miejsce zawarcia umowy lub informację o zawarciu umowy drogą elektroniczną;
3) opis przedmiotu umowy, z wyszczególnieniem odpowiednio ilości rzeczy lub innych dóbr oraz zakresu usług;
4) cenę albo cenę maksymalną, jeżeli cena nie jest znana w chwili zamieszczenia ogłoszenia;
5) okoliczności faktyczne uzasadniające udzielenie zamówienia bez zastosowania przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych;
6) nazwę (firmę) podmiotu albo imię i nazwisko osoby, z którymi została zawarta umowa.
12. W celu zapewnienia pomocy, o której mowa w ust. 1 i 3, minister właściwy do spraw wewnętrznych lub minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego może:
1) wykorzystać zasoby własne oraz podległych lub nadzorowanych organów i jednostek, lub
2) w przypadku gdy zasoby określone w pkt 1 okażą się niewystarczające, zlecić:
a) wojewodzie realizację wskazanych w niniejszym artykule zadań wraz z zapewnieniem finansowania lub
b) organizacjom pozarządowym, podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338) oraz związkom zawodowym realizację zadania publicznego z pominięciem otwartego konkursu ofert, o którym mowa w dziale II rozdziale 2 tej ustawy.
13. W przypadku zlecenia, o którym mowa w ust. 12 pkt 2 lit. a, wojewoda może wydawać polecenia w zakresie zadań określonych w ust. 1 i 3 innym organom administracji rządowej działającym na obszarze województwa, państwowym osobom prawnym, organom samorządu terytorialnego, samorządowym osobom prawnym oraz samorządowym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej.
14. Polecenie, o którym mowa w ust. 13, określa co najmniej:
1) grupy uprawnione do korzystania z pomocy;
2) sposób weryfikacji i kierowania osób do miejsc zakwaterowania;
3) zasady wykwaterowania osób z miejsc zakwaterowania;
4) okres, w jakim może być udzielana pomoc;
5) zakres udzielanej pomocy;
6) sposób monitorowania i rozliczania zadania;
7) szczegółowy sposób finansowania zadania.
15. Polecenie, o którym mowa w ust. 13, jest wydawane w drodze decyzji administracyjnej i podlega natychmiastowemu wykonaniu z chwilą jego doręczenia lub ogłoszenia i nie wymaga uzasadnienia.
16. Polecenie, o którym mowa w ust. 13, może być uchylane lub zmieniane, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Jego uchylenie lub zmiana nie wymaga zgody stron.
17. Polecenie, o którym mowa w ust. 13, może być wydawane także ustnie, pisemnie w formie adnotacji, telefonicznie, za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 objaśnienie pojęć ustawowych pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną lub za pomocą innych środków łączności. Istotne okoliczności takiego załatwienia sprawy utrwala się w formie protokołu.
18. Realizowane na podstawie polecenia zadania, o których mowa w ust. 1 i 3, są realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej.
19. Wojewoda może kontrolować wszystkie obiekty zbiorowego zakwaterowania na terenie województwa finansowane na podstawie niniejszego artykułu.
20. Na potrzeby zbiorowego zakwaterowania cudzoziemców, o którym mowa w ust. 1 i 3, dopuszcza się w okresie nie dłuższym niż przez 12 kolejnych miesięcy tymczasowe wykorzystanie oddanego do użytkowania obiektu budowlanego, w tym również innego niż budynek zamieszkania zbiorowego, który nie spełnia wymagań przepisów techniczno budowlanych, przeciwpożarowych oraz higieniczno sanitarnych dla tego budynku, jeżeli przy takim sposobie jego użytkowania występujące w nim warunki zapewniają spełnienie podstawowych wymagań w zakresie:
1) nośności i stateczności konstrukcji oraz bezpieczeństwa użytkowania;
2) bezpieczeństwa pożarowego;
3) higieny, zdrowia i środowiska.
21. W przypadku gdy obiekt budowlany, o którym mowa w ust. 20, będzie przeznaczony do zakwaterowania zbiorowego, musi spełniać podstawowe wymagania, które potwierdza się pozytywną opinią właściwego miejscowo:
1) powiatowego inspektora nadzoru budowlanego – w zakresie, o którym mowa w ust. 20 pkt 1;
2) komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej – w zakresie, o którym mowa w ust. 20 pkt 2;
3) państwowego powiatowego inspektora sanitarnego – w zakresie, o którym mowa w ust. 20 pkt 3.
22. Opinie, o których mowa w ust. 21, wydaje się, w terminie 7 dni roboczych, na wniosek właściciela lub faktycznie władającego obiektem budowlanym. Opinie mogą określać dodatkowe warunki lub ograniczenia niezbędne do zachowania podstawowych wymagań, o których mowa w ust. 20. Do wydawania opinii nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691). Opinię, o której mowa w ust. 21 pkt 2, wydaje się po przeprowadzeniu czynności kontrolno rozpoznawczych, o których mowa w art. 23 czynności kontrolno-rozpoznawcze ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1312 i 1366), w zakresie oceny zapewnienia w obiekcie budowlanym spełnienia podstawowych wymagań bezpieczeństwa pożarowego.
23. Do obiektów, o których mowa w ust. 20, nie stosuje się przepisów art. 71 zmiana sposobu użytkowania obiektu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, 1080, 1535, 1673 i 1847).
1. Małoletniego bez opieki, będącego beneficjentem ochrony czasowej, reprezentuje oraz sprawuje pieczę nad jego osobą i majątkiem opiekun tymczasowy, o ile przy jego ustanowieniu jego prawa i obowiązki nie zostały określone inaczej.
2. Opiekun tymczasowy powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego bez opieki będącego beneficjentem ochrony czasowej.
3. Opiekuna tymczasowego ustanawia sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce pobytu małoletniego bez opieki będącego beneficjentem ochrony czasowej.
4. Opiekun tymczasowy powinien być ustanowiony przede wszystkim spośród krewnych, powinowatych lub innych osób dających rękojmię należytego wykonywania obowiązków opiekuna. Przepisy art. 148 negatywne przesłanki ustanowienia osoby opiekunem małoletniego ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 oraz z 2025 r. poz. 897) stosuje się.
5. Postępowanie o ustanowienie opiekuna tymczasowego może być wszczęte na wniosek lub z urzędu.
6. Kandydat na opiekuna tymczasowego składa oświadczenie, że nie zachodzą wobec niego okoliczności, o których mowa w art. 148 negatywne przesłanki ustanowienia osoby opiekunem małoletniego § 1 i 1a ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie zawiera w nim klauzulę następującej treści: Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.
7. Uprawnionymi do złożenia wniosku są:
1) organy Straży Granicznej;
2) wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta, marszałek województwa;
3) prokurator;
4) organy Policji;
5) kierownicy jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, o których mowa w art. 6 objaśnienie pojęć pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
6) przedstawiciele organizacji międzynarodowych lub pozarządowych zajmujących się udzielaniem pomocy cudzoziemcom;
7) osoba sprawująca faktyczną pieczę nad małoletnim bez opieki;
8) Szef Urzędu.
8. W sprawie o ustanowienie opiekuna tymczasowego sąd orzeka w postępowaniu nieprocesowym po przeprowadzeniu rozprawy. Sąd przesłuchuje kandydata na opiekuna tymczasowego i osobę sprawującą faktyczną pieczę nad małoletnim bez opieki oraz wysłuchuje małoletniego, jeżeli jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala, uwzględniając w miarę możliwości jego rozsądne życzenie.
9. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, jeżeli kandydat na opiekuna tymczasowego sprawuje faktyczną pieczę nad małoletnim bez opieki, a okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości co do prawidłowego wykonywania tej pieczy i dobro małoletniego bez opieki się temu nie sprzeciwia, sąd może ograniczyć postępowanie dowodowe wyłącznie do dowodów z dokumentów i rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym.
10. Sąd może dokonywać doręczeń zawiadomień i wezwań w sposób, który uzna za najbardziej celowy, kierując się sprawnością postępowania. Wezwanie lub zawiadomienie dokonane w ten sposób wywołuje skutki doręczenia, jeżeli jest niewątpliwe, że doszło ono do wiadomości adresata.
11. Sąd rozpoznaje sprawę bezzwłocznie, nie później niż w terminie 3 dni od dnia wpływu do sądu wniosku lub powzięcia informacji o konieczności ustanowienia opiekuna tymczasowego.
12. Odpis postanowienia sąd doręcza uczestnikom postępowania, jednostce organizacyjnej wskazanej w ust. 17, oraz właściwemu ze względu na miejsce pobytu małoletniego bez opieki kierownikowi powiatowego centrum pomocy rodzinie.
13. Postanowienie o ustanowieniu opiekuna tymczasowego jest skuteczne i wykonalne z chwilą jego ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było – z chwilą jego wydania.
14. W postępowaniu o ustanowienie opiekuna tymczasowego nie pobiera się opłat, a wydatki ponosi Skarb Państwa.
15. Do postępowania o ustanowienie opiekuna tymczasowego w zakresie nieuregulowanym w ustawie przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego stosuje się odpowiednio, z wyłączeniem art. 130 braki formalne pisma procesowego tej ustawy.
16. W sprawach dotyczących opiekuna tymczasowego nieuregulowanych ustawą, stosuje się przepisy tytułu III Opieka i kuratela ustawy z dnia 2 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
17. Nadzór nad realizacją praw i obowiązków opiekuna tymczasowego sprawuje ośrodek pomocy społecznej lub inna jednostka organizacyjna wskazana przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta właściwe ze względu na miejsce pobytu małoletniego bez opieki będącego beneficjentem ochrony czasowej.
1. Beneficjent ochrony czasowej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Beneficjent ochrony czasowej może wykonywać działalność gospodarczą na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 89, 619, 621 i 1794).
1. Jeżeli małżonek lub małoletnie dziecko cudzoziemca korzystającego z ochrony czasowej przebywa poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Szef Urzędu podejmuje działania mające na celu połączenie rodziny.
2. Szef Urzędu może podjąć działania mające na celu połączenie cudzoziemca korzystającego z ochrony czasowej z innymi niż określeni w ust. 1 jego bliskimi krewnymi, którzy bezpośrednio przed przybyciem cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej prowadzili z nim wspólne gospodarstwo domowe i pozostawali na jego całkowitym lub częściowym utrzymaniu.
3. (uchylony)
4. Do połączenia cudzoziemca korzystającego z ochrony czasowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z członkiem jego rodziny korzystającym z ochrony czasowej na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej stosuje się art. 117a wniosek o przeniesienie cudzoziemca do innego państwa członkowskiego i art. 117b zgoda na przeniesienie cudzoziemca do innego państwa.
1. Szef Urzędu może wystąpić do właściwego organu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej z wnioskiem o przeniesienie cudzoziemca korzystającego z ochrony czasowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
2. Szef Urzędu informuje Komisję Europejską i Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców o wystąpieniu z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1.
3. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
1) imię i nazwisko cudzoziemca;
2) obywatelstwo;
3) datę i miejsce urodzenia;
4) stan cywilny;
5) dane dotyczące pokrewieństwa cudzoziemca.
4. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się:
1) dokument potwierdzający tożsamość cudzoziemca lub dokument podróży;
2) dokumenty potwierdzające związki rodzinne, w szczególności odpis skrócony aktu małżeństwa, aktu urodzenia, dokumenty potwierdzające istnienie stosunku przysposobienia;
3) inne informacje niezbędne do ustalenia tożsamości cudzoziemca lub związków rodzinnych;
4) informacje o wydanych decyzjach w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt, wizach lub decyzjach o odmowie wydania wizy i dokumentach, na podstawie których wydano te decyzje;
5) informacje o złożonych wnioskach o udzielenie zezwolenia na pobyt lub o wydanie wizy, wraz z określeniem etapu postępowania w tych sprawach.
1. Przeniesienie cudzoziemca korzystającego z ochrony czasowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej następuje za jego zgodą.
2. Cudzoziemcowi, który podlega przeniesieniu do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Szef Urzędu wydaje przepustkę.
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór przepustki, o której mowa w ust. 2, uwzględniając postanowienia dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między Państwami Członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami.
4. (uchylony)
1. Po zakończeniu okresu ochrony czasowej Szef Urzędu podejmuje działania mające na celu umożliwienie powrotu cudzoziemcom do kraju pochodzenia lub na obszar, z którego przybyli.
2. Po zakończeniu ochrony czasowej Szef Urzędu informuje cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym o wszystkich okolicznościach, które mogą mieć znaczenie przy podjęciu przez cudzoziemca decyzji o powrocie do kraju pochodzenia lub na obszar, z którego przybył.
3. W przypadku gdy po zakończeniu ochrony czasowej powrót cudzoziemca do kraju pochodzenia lub na obszar, z którego przybył, jest niemożliwy ze względu na jego stan zdrowia, w szczególności gdy powodowałby konieczność przerwania leczenia szpitalnego, Szef Urzędu udziela cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy do czasu ustania okoliczności uniemożliwiających jego powrót do kraju pochodzenia lub na obszar, z którego przybył.
1. Szef Urzędu pełni funkcję krajowego punktu kontaktowego, o którym mowa w art. 27 wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w imieniu małżonka i małoletniego dziecka dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między Państwami Członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami – ustanowionego do celów wymiany z właściwymi organami innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich Unii Europejskiej informacji dotyczących osób korzystających z ochrony czasowej.
2. Pełniąc funkcję, o której mowa w ust. 1, Szef Urzędu w szczególności:
1) jest właściwy do przekazywania organom innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich Unii Europejskiej informacji dotyczących cudzoziemców korzystających z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej, do których mają zastosowanie przepisy niniejszego rozdziału;
2) współdziała z Komendantem Głównym Straży Granicznej przy uzyskiwaniu od organów innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich Unii Europejskiej informacji o osobach korzystających z ochrony czasowej w tych państwach.
